شمس الدين احمد

27

خزائن الملوك ( فارسى )

ساعد در گذشته دو شاخ شده در چند شعبه منقسم مىشود و شعبهاى مذكوره در مفصل مرفق و رسغ و بعضى عضلات ساعد و جلد آن و پشت دست و انگشتان متفرق مىشود و شاخ ششمين از خلف شرائين ابطى و عضدى فروتر گذشته همراه شريان كبيرهء عليا از ما بين عظم العضد و عضلهء ذات ثلثة الرؤس للعضد برگشته جانب برونى بازو شده مقابل مفصل مرفق رسيده دو شاخ گرديده در چند شعبه منقسم مىشود و شعبهاى مذكوره در عضلات بازو و ساعد و جلد بالائى و جانب خلف بازو و سطح مقدم و مؤخر بازو و ابهام و اصابع متفرق مىشود و شاخ هفتمين از كناره عضلهء كتفيهء تحتانيه فروتر گذشته همراه شريان مستدير مؤخر الكتف خلف گردن عظم العضد برگشته جانب برونى در دو شاخ منقسم شده در عضلات مثلثه و مستديرهء صغيرهء شانه متفرق مىشود ثانى اعصاب الصلب و الصدر در كامل الصناعه و قانون و تشريح الابدان و غيرهم كتب پيروان اطباى يونان مرقوم‌ست كه از ازواج دوازده صلب و صدر زوج اول از ما بين فقرات اول و ثانى صلب مىبرآيد و زوج دوم از ثقبهء كه ميان مهرهء دوم و سومست نايت مىگردد و همچنين زوج سوم و چهارم و پنجم تا زوج دهم هر واحد از ثقبهاى كه فىمابين فقرتين واقع‌اند ناشى مىشوند الا زوج يازدهم و دوازدهم از ثقبهاى واقع در نفس فقرات يازدهم و دوازدهم مىبرآيند و زوج اول هر واحد آن دو شاخ شده شاخى كلان‌تر از ان در عضل اضلاع پشت و عضل صلب متفرق مىشود و شاخ دوم خرد آن ممتدا بسوى قبرغهء اول آمده و با زوج ثامن ازواج عنقى مختلط گرديده بساعد و كف دست مىرسد و افاضت حس و حركت مىكند و از زوج دوم هر واحد آن جزوى به ظاهر عضد مىآيد و قوت حس او را عطا مىنمايد و باقى آن جانب قدام در عضل فىمابين الاضلاع و عضل صدر متفرق مىشود و جزوى ديگر آن بجانب عضل موضوعه بر كتف و عضل موضوعه بر صلب مىرسد و قوت حركت عطا مىنمايد و همچنين زوجهاى سوم و چهارم تا ششم كه از فقرات ملحقهء اضلاع صدرى روئيده است شعبهاى آنها دوگونه است يكى آنكه بسوى كتف مىآيد دوم آنكه بعضل صلب و بعضلهاى كه فىمابين اضلاع خلف واقعست و بر خارج صدر موضوع‌ست مىرسد و زوج هفتم تا دوازدهم كه از فقرات متعلقهء اضلاع زور روئيده است شعبهاى آنها فىمابين اضلاع و عضل بطن مىرسد و با آورده و شرائين مشتمل‌ست اما در تشريح انگلستانيان اين دوازده زوج اعصاب نخاعى صلبى به نسبت اعصاب نخاعى عنقى كوچك‌تر و از عصب اول لغايت دهم سلسله‌وار هريك از ديگر خردتر و از دهم تا دوازدهم سلسله‌وار هريك از يكدگر كلان‌ترست و عصب اول از ما بين اول و دوم فقرهء صلب و عصب دوازدهم از آخر فقرهء صلب و اول فقرهء قطن برمىآيند و هريك زوج ازين ازواج دوازده‌گانه پس از برآمدن از ثقبهاى فقرات به دو دو شاخهاى مؤخر و مقدم منقسم مىشوند و شاخهاى مؤخر را متعلقة الصلب و شاخهاى مقدم را متوسط الاضلاع مىنامند و شاخهاى متعلقة الصلب از ما بين اجنحهء فقرات